Ομιλία Υπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, Λούκας Τ. Κατσέλη στο 14ο Συνέδριο Economist

Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

Κυρίες και κύριοι,

Είναι γεγονός ότι η φετινή συζήτηση προσλαμβάνει ένα, θα έλεγα, δραματικό χαρακτήρα. Είναι ίσως η πρώτη φορά όπου η οικονομική συγκυρία και τα νέα οικονομικά δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί για τη χώρα μας, βρίσκονται τόσο έντονα στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας και προσοχής, επιβάλλοντας μία ουσιαστική συζήτηση με πραγματικούς όρους και όχι για μία γενικόλογη διατύπωση αρχών και ιδεών.

Βρισκόμαστε αντιμέτωποι και μία κρίσιμη αλλά και ιστορική συγκυρία για τη χώρα.

Η συγκυρία είναι ιστορική γιατί καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε, άμεσα και παραγωγικά, τα δυσμενέστερα οικονομικά δεδομένα που έχει γνωρίσει η χώρα τα τελευταία 30 χρόνια. Γιατί μέσα στα επόμενα χρόνια πρέπει να πετύχουμε μία πρωτόγνωρη δημοσιονομική προσαρμογή άνω των 25 δις ευρώ διατηρώντας την κοινωνική συνοχή και χαράζοντας μία νέα πορεία ανάπτυξης για τη χώρα. Είναι δυνατόν να γίνει αυτό; Οι περισσότεροι, αν όχι όλοι οι αναλυτές, έχουν απαντήσει ήδη αρνητικά.

Επιτρέψτε μου να πάω αντίθετα στο ρεύμα και να επιχειρηματολογήσω ότι το στοίχημα είναι δύσκολο αλλά «ανοικτό». Ότι, κάτω από προϋποθέσεις, η κρίση αυτή αποτελεί ευκαιρία να χτίσουμε μία νέα δυναμική και βιώσιμη οικονομία.

Τη στιγμή που οι κερδοσκόποι στη Νέα Υόρκη, στο Λονδίνο, στη Φρανκφούρτη, ακόμα και στην Αθήνα “παίρνουν ανοικτές θέσεις” ενάντια στα ελληνικά ομόλογα, η Κυβέρνηση της Ελλάδας και μία μεγάλη μερίδα του ελληνικού λαού «παίρνουν θέση», ότι  όχι μόνο  θα τα βγάλουμε πέρα, αλλά ότι θα οικοδομήσουμε ένα καλλίτερο αύριο για τα παιδιά μας.

Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα

Τι μας κάνει αισιόδοξους;

Κυρίως τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας μας:

  • Η στρατηγική της θέση στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων
  • Το πλούσιο αναξιοποίητο απόθεμα της σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
  • Το μοναδικό περιβάλλον της, η νησιωτικότητά της και το πλούσιο πολιτιστικό της κεφάλαιο
  • Ο πρωταγωνιστικός της ρόλος, διεθνώς, στη ναυτιλία
  • Το δημιουργικό ανθρώπινο κεφάλαιο που διαθέτει

Πλεονεκτήματα που δημιουργούν έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον από Έλληνες και ξένους για επενδύσεις στις μεταφορές, στις συγκοινωνίες, στα ενεργειακά δίκτυα, στα λιμάνια, στις ΑΠΕ, στον αγροτοδιατροφικό τομέα, σε θεματικά πάρκα, στο θαλάσσιο τουρισμό, σε υψηλής ποιότητας τουριστικές υποδομές και υπηρεσίες, σε ναυτιλιακές υπηρεσίες, στη βιοτεχνολογία, στα φάρμακα, στην έρευνα, στην πληροφορική και σε τόσους άλλους τομείς.

Υπάρχει–ναι υπάρχει σήμερα-έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον που πιστοποιείται από  το πλήθος των επενδυτικών προτάσεων που αξιολογούνται αυτή την περίοδο στο Υπουργείο μας καθώς και των κατατεθειμένων μεγάλων επενδυτικών σχεδίων , ύψους άνω των 20 δις, που αναμένουν το πράσινο φως, την πολυπόθητη αδειοδότηση για άμεση υλοποίηση.

Γιατί αυτά δεν έχουν πραγματωθεί μέχρι  τώρα; Γιατί, αγαπητοί φίλοι, η ελληνική οικονομία ήταν και παραμένει  ακόμα μέχρι σήμερα καθηλωμένη στο  έδαφος, δεμένη σαν τον Γκιούλιβερ με χιλιάδες κλωστές και σπάγκους ατέρμονων γραφειοκρατικών εμπλοκών, διοικητικών διαδικασιών, αδιαφανών συναλλαγών, αξεπέραστων εμποδίων, μεγάλων  καθυστερήσεων στη λήψη αποφάσεων, υψηλού κόστους συναλλαγών για τη διεκπεραίωση καθημερινών πράξεων  και αδράνειας στην εξυγίανση  των αγορών.

Αυτά τα δεσμά  έχουμε αρχίσει να τα σπάμε. Αυτές τις  εμπλοκές να τις ξεπερνάμε απελευθερώνοντας δυνάμεις που δεν τις είχαμε φανταστεί.

Τι κάναμε μέχρι  σήμερα

Μέσα στους  πρώτους έξι μήνες διακυβέρνησης, και παρά την κρίση:

  • Ξεμπλοκάραμε  μεγάλες επενδύσεις άνω των 2 δισεκ. ευρώ που είχαν κολλήσει για πάνω από δύο χρόνια.
  • Ανακοινώθηκαν ήδη μεγάλες συμφωνίες με ξένους επενδυτές για το Ναυπηγείο Σκαραμαγκά, για τον Αστακό και βρίσκονται στα σκαριά αρκετές ακόμα με την άοκνη υποστήριξη του  Invest in Greece.
  • Ξεμπλοκάραμε ήδη το ήμισυ των οφειλών προς ιδιώτες από τον προηγούμενο επενδυτικό νόμο, πληρώνοντας οφειλές άνω των 450 εκ. ευρώ μέσα σε πέντε μήνες, όταν για όλο το 2008 είχαν δοθεί μόλις 500 εκ. ευρώ.
  • Παραλάβαμε το λιμάνι του Πειραιά σε γενική απεργία με όλα τα θέματα ανοικτά. Σήμερα επικρατεί εργασιακή ειρήνη, με δύο παρόχους, τον ΟΛΠ και την COSCO –ΣΕΠ να αναπτύσσουν τις υπηρεσίες τους και τον ΟΛΠ να προωθεί ένα φιλόδοξο επενδυτικό πρόγραμμα της τάξης του 1δισεκ. Ευρώ μέχρι το 2004.
  • Ολοκληρώνουμε τις μεγάλες θεσμικές αλλαγές για τον θαλάσσιο τουρισμό ώστε η Ελλάδα να γίνει τόπος έλξης υπηρεσιών και με την οριστική άρση του καμποτάζ,  τα λιμάνια της χώρας μας να γίνουν διεθνείς κόμβοι θαλάσσιας κρουαζιέρας.
  • Διπλασιάσαμε μέσα σε έξι μήνες την απορρόφηση των κοινοτικών κονδυλίων, και με το νέο νόμο που ψηφίσαμε απλοποιήσαμε δραστικά όλες τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που είχαν καθηλώσει το ΕΣΠΑ. Την επόμενη εβδομάδα υπογράφονται οι Επιχειρηματικές Συμφωνίες Υλοποίησης με τις Περιφέρειες και τα Υπουργεία κάνοντας πράξη την αποκέντρωση των πόρων προς την Ελληνική Περιφέρεια στη βάση ολοκληρωμένων αναπτυξιακών παρεμβάσεων.
  • Υπέγραψα σήμερα την πρώτη ανατιμολόγηση των φαρμάκων με μειώσεις πάνω από 20%, εξασφαλίζοντας εξοικονόμηση πόρων περίπου 1,9 δις. ευρώ το χρόνο για τα ασφαλιστικά ταμεία. Για να πάψει η χώρα μας να είναι μία από τις πιο ακριβές χώρες στα φάρμακα.
  • Βάλαμε και συνεχίζουμε να βάζουμε τάξη στην αγορά με ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας και ελέγχου προς όφελος του υγιούς ανταγωνισμού και του καταναλωτή. Ολοκληρώσαμε το Παρατηρητήριο Τιμών για πάνω από 1000 προϊόντα.

Η στρατηγική και οι στόχοι

Κυρίες και Κύριοι,

Αυτά που πετύχαμε τους πρώτους έξι μήνες είναι πολλά σε σχέση με το παρελθόν αλλά τίποτα σε σχέση με αυτά που πρέπει να γίνουν και πρέπει να  κάνουμε. Είναι η αρχή μόνο μιας μεγάλης προσπάθειας  για την ανάταξη της οικονομίας και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της  που  δομείται πάνω σε τέσσερεις πυλώνες  και δέσμες πολιτικών:

Πρώτος πυλώνας η ενίσχυση των  ιδιωτικών  επενδύσεων  και η αλλαγή  του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Προωθούνται ήδη ριζικές αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο που διέπει την άσκηση της επιχειρηματικότητας. Σημαία μας η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας. Συγκεκριμένα:

  • Ολοκληρώσαμε το σχέδιο νόμου , το οποίο σήμερα βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, για την απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης επιχειρήσεων. Σε τρεις μήνες από τη ψήφιση του νόμου,  όποιος επιθυμεί να δημιουργήσει μια επιχείρηση θα το πετυχαίνει σε μία μέρα και ένα βήμα, από 38 ημέρες και 15 βήματα που απαιτούνται σήμερα. Όλες οι διαδικασίες και τα δικαιολογητικά θα διεκπεραιώνονται από υπηρεσίες μιας στάσης (one stop shop), οι οποίες, μέσω των Επιμελητηρίων και του ΓΕΜΗ, διασυνδέονται ηλεκτρονικά πλέον με τις εφορίες και τα ασφαλιστικά ταμεία, αποφεύγοντας χρονοβόρες διαδικασίες με δεκάδες υπηρεσίες.  Από αυτή και μόνο τη τομή, μειώνεται περίπου κατά 70% το κόστος ίδρυσης για την επιχείρηση, ενώ η χώρα μας ανεβαίνει 97 ολόκληρες θέσεις στον Παγκόσμιο Δείκτη Ανταγωνιστικότητας.
  • Προχωρούν ταυτόχρονα οι αλλαγές τόσο στον νόμο «Γρήγορης Αδειοδότησης» (Fast Track), ελαχιστοποιώντας τον απαιτούμενο χρόνο για την αδειοδότηση μεγάλων επενδυτικών σχεδίων, όσο και στην αναβάθμιση των βιομηχανικών υπηρεσιών.
  • Η μεγάλη αυτή τομή στήριξης της επιχειρηματικότητας θα ολοκληρωθεί το τρίτο τρίμηνο του έτους, με τη ριζική απλοποίηση όλων των διαδικασιών κάθε είδους αδειοδότησης επιχειρήσεων, που είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα.
  • Ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος ψηφίζεται πριν το καλοκαίρι και μετατρέπεται πλέον σε ένα νέο ισχυρό αναπτυξιακό εργαλείο που βάζει και πάλι τη χώρα μας σε δυναμική ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και εξωστρέφειας. Υπηρετεί την απαραίτητη αναμόρφωση στο αναπτυξιακό πρότυπο μέσα από κίνητρα για επενδυτικά σχέδια υψηλού αναπτυξιακού αποτελέσματος και προστιθέμενης αξίας. Θα ενισχυθούν επενδύσεις σε όλους τους τομείς που προάγουν την καινοτομία, την εξωστρέφεια, τις οριζόντιες και κάθετες συνεργασίες μεταξύ των επιχειρήσεων, την πράσινη επιχειρηματικότητα, τις παραγωγικές αναδιαρθρώσεις, τον τεχνολογικό μετασχηματισμό. Επενδύσεις που συμβάλλουν στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και δημιουργούν συνέργειες μεταξύ τομέων της οικονομίας.

Δεύτερος πυλώνας της στρατηγικής μας, η αποτελεσματική χρήση δημοσίων επενδύσεων και η απορρόφηση κοινοτικών κονδυλίων, ώστε  να δράσουν ως καταλύτες για την επίτευξη αναπτυξιακού αποτελέσματος.

Το μεγάλο στοίχημα είναι κάθε 1 ευρώ από δημόσιους πόρους να μοχλεύεται και να αποδίδει το πολλαπλάσιο στην οικονομία.

Ήδη το 2010,  9,2 δισεκ. Ευρώ θα δαπανηθούν στην οικονομία  από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το ΕΣΠΑ, όπως ανέφερα, υλοποιείται  με ρυθμούς τέτοιους ώστε στο τέλος  του έτους να έχουμε πετύχει το στόχο για απορρόφηση άνω του 15%. Κυρίως όμως να έχουμε πετύχει αναπτυξιακές παρεμβάσεις που έχει  ανάγκη ο τόπος, που έχει ανάγκη η Ελληνική Περιφέρεια. Για το σκοπό αυτό οι πόροι αποδεσμεύονται στις Περιφέρειες  ώστε να μην υπάρξει καμία καθυστέρηση στην αξιοποίηση τους.

Ολοκληρώνουμε πριν το καλοκαίρι τη συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα  Επενδύσεων για την χρηματοδότηση 2 δισεκ. Ευρώ, με ευνοϊκούς όρους, του εθνικού σκέλους του ΕΣΠΑ.

Τρίτος  πυλώνας της πολιτικής  μας, η αξιοποίηση  και η ενεργοποίηση  όλων των  υπαρχόντων  χρηματοδοτικών  εργαλείων για την τόνωση της αγοράς, την προώθηση επενδύσεων και μεγάλων αναπτυξιακών παρεμβάσεων.

  • Αναπτύσσουμε και στηρίζουμε μηχανισμούς πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων , αξιοποιώντας  είτε το ΕΣΠΑ είτε ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως αυτά που προσφέρει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Ήδη  υλοποιούνται 2  προγράμματα στήριξης των ΜΜΕ και 6 ειδικά για τη νεανική και γυναικεία επιχειρηματικότητα, για την πράσινη επιχειρηματικότητα στη μεταποίηση, για αναδιαρθρώσεις στον κλάδο του ενδύματος και υποδήματος και για στήριξη των  ελεύθερων επαγγελματιών. Το πρόγραμμα JEREMMIE με 600 εκ. δημόσια δαπάνη τίθεται μέσα στο επόμενο δίμηνο προς διάθεση, χορηγώντας μικροδάνεια, εγγυήσεις και επιδοτήσεις επιτοκίου, σε πολύ μικρές επιχειρήσεις (funded risk sharing). Ακολουθούν τρία ακόμα προϊόντα, για νέο-ιδρυόμενες επιχειρήσεις (start-ups), για spin-offs, για venture capital και για τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. Το Υπουργείο για πρώτη φορά χρησιμοποιεί με αυτά τα προγράμματα τη δυνατότητα χρήσης κοινοτικών κονδυλίων για μόχλευση πόρων στην αγορά πολλαπλάσιων των αρχικών κεφαλαίων.
  • Προχωράμε επίσης εντός του έτους στην υπογραφή με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συμφωνίας για την προώθηση προγραμμάτων αστικής ανάπλασης μέσω του ταμείου JESSICA ύψους δημόσιας δαπάνης έως 350 εκ. ευρώ.
  • Το ΤΕΜΠΜΕ, εγγυοδοτικός μηχανισμός για τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, προσφέρει ήδη 2 νέα πολύ σημαντικά προγράμματα προϋπολογισμού 2 δισεκ. Ευρώ, για την αποπληρωμή οφειλών προς ασφαλιστικά ταμεία, εφορία και προμηθευτές, ενώ σχεδιάζονται νέα επενδυτικά προγράμματα για βιώσιμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε τομείς της νέας οικονομίας και της πράσινης ανάπτυξης.
  • Εντάσσουμε τις ΣΔΙΤ στο συνολικό στρατηγικό αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας μας, ενεργοποιώντας έργα σε τομείς προτεραιότητας υψηλής προστιθέμενης αξίας, απόδοσης και επιχειρηματικού ρίσκου. Δίνουμε έμφαση στην ανάπτυξη ανταποδοτικών έργων ΣΔΙΤ, ενώ ήδη σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια έχουν δηλώσει σημαντικό ενδιαφέρον συμμετοχής σε ελληνικά έργα ΣΔΙΤ. Θέλω να τονίσω ότι η χώρα μας αποτελεί σημαντικό φορέα μεταφοράς τεχνογνωσίας σε γειτονικές χώρες στον τομέα των ΣΔΙΤ, και πριν ένα μήνα υπογράφηκε με την Παγκόσμια Τράπεζα Μνημόνιο Συνεργασίας για την Ανάπτυξη Δικτύου Μεταφοράς Τεχνογνωσίας στον τομέα των ΣΔΙΤ στην  περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και Ανατο0λικής Μεσογείου, με έδρα την Ελλάδα.
  • Προχωρούμε στη σύσταση Ελληνικού Αναπτυξιακού Ταμείου, το οποίο ως χρηματοδοτικό εργαλείο θα λειτουργήσει καταλυτικά για μεγάλες επενδύσεις εστιάζοντας σε τομείς κλειδιά, όπως: η πράσινη ενέργεια, η βιοτεχνολογία, η ψηφιακή τεχνολογία και τα μεγάλα έργα υποδομής.

Τέταρτος πυλώνας,  η λειτουργία της αγοράς με όρους υγιούς ανταγωνισμού, χωρίς στρεβλώσεις, χωρίς εμπόδια εισόδου, χωρίς καταχρηστικές πρακτικές που επιβαρύνουν τις υγιείς επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.

  • Το θεσμικό πλαίσιο για τον ανταγωνισμό εκσυγχρονίζεται , για πρώτη φορά μετά το 1977, ενισχύοντας ταυτόχρονα τόσο την ανεξαρτησία της Επιτροπής Ανταγωνισμού, όσο και την Αντιμονοπωλιακή Υπηρεσία στη γενική Γραμματεία Εμπορίου, η οποία χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα ηλεκτρονικά εργαλεία, θα παρακολουθεί συγκροτημένα κλάδους υψηλής συγκέντρωσης βοηθώντας το έργο της Επιτροπής Ανταγωνισμού.
  • Προχωράμε στο άνοιγμα αγορών και επαγγελμάτων με σοβαρή και υπεύθυνη διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να αρθούν οι στρεβλώσεις που σήμερα υπάρχουν.
  • Αξιοποιούμε όλα τα εργαλεία ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ψηφιακής σύγκλισης για μεγάλες παρεμβάσεις που εξοικονομούν πόρους και αυξάνουν τη διαφάνεια. Προχωρά το έργο για το ηλεκτρονικό σύστημα προμηθειών ενώ μέσα στο 2010 θα εκτελούνται σταδιακά ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί για δημόσιους διαγωνισμούς, δημιουργώντας την πρώτη και αναγκαία συνθήκη για τη δραματική μείωση της δαπάνης δημόσιων προμηθειών. Σταδιακά ένας μεγάλος αριθμός δημοσίων προμηθειών θα γίνεται με ηλεκτρονική δημοπράτηση.
  • Υλοποιείται το έργο για το Ηλεκτρονικό Σύστημα Παρακολούθησης Καυσίμων, βάζοντας φρένο στη φοροδιαφυγή από τα πρατήρια, καταπολεμώντας το λαθρεμπόριο και προστατεύοντας τον καταναλωτή. Το 2011 το σύστημα θα αναπτυχθεί σε όλη τη χώρα και το αναμενόμενο  οικονομικό όφελος θα φθάσει περίπου στα 3 δισεκ. ευρώ.
  • · Ταυτόχρονα, σε συνεργασία με τα Υπουργεία Εργασίας  και Υγείας εισάγεται σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης  ωφελώντας τους πολίτες  που σήμερα ταλαιπωρούνται από μεγάλες αναμονές και άσκοπες δαπάνες, τους επαγγελματίες του κλάδου και βεβαίως τους δημόσιους οργανισμούς.

Κυρίες και Κύριοι,

Οι τέσσερις πυλώνες της πολιτικής μας είναι σταθερά προσηλωμένοι στο στόχο της άμεσης ανατροπής των δυσμενών οικονομικών δεδομένων για τη χώρα και στη δημιουργία μιας νέας πορείας ανάπτυξης.

Η ευθύνη μας είναι ιστορική. Κι έτσι την αντιλαμβανόμαστε.

Η απάντηση μας στη κρίση είναι η άμεση τόνωση των επενδύσεων και η βελτίωση της παραγωγικότητας της οικονομίας μας.

Με μεγάλες και τολμηρές τομές που υλοποιούμε χωρίς καθυστερήσεις, ώστε η χώρα όχι μόνο να επανέλθει σε τροχιά δημοσιονομικής σταθερότητας, αλλά κυρίως να μπορέσει να πετύχει βιώσιμους ρυθμούς ανάπτυξης.

Η ευθύνη όλων μας, Κυβέρνησης, επιχειρήσεων και εργαζομένων είναι να αντιπαρατεθούμε με τις μεγάλες προκλήσεις του σήμερα και να δρομολογήσουμε με αποφασιστικότητα τις αλλαγές που απαιτούνται για μία δυναμική και βιώσιμη οικονομία του μέλλοντος.